< powrót

Chwała Tobie gospodzinie

kompozytor: anonim
rodzaj: wokalno-instrumentalne
Could not load file or assembly 'Newtonsoft.Json, Version=10.0.0.0, Culture=neutral, PublicKeyToken=30ad4fe6b2a6aeed' or one of its dependencies. The located assembly's manifest definition does not match the assembly reference. (Exception from HRESULT: 0x80131040)

Pierwsza znana nam kompozycja wielogłosowa z polskim tekstem

W późnośredniowiecznej Polsce niewiele komponowano muzyki wielogłosowej. Wprawdzie w naszych bibliotekach i archiwach zachowało się sporo rękopisów z piętnastowiecznymi utworami polifonicznymi, jednak w większości bardzo trudno je powiązać z Polską. Muzyka wówczas nie znała granic, a uniwersalna łacina jeszcze bardziej spajała ówczesną Europę. Obok dzieł Mikołaja z Radomia mamy jednak garść utworów, których związek z naszym krajem jest bezsprzeczny. Należy do nich pieśń Chwała Tobie gospodzinie – pierwsza znana nam kompozycja wielogłosowa z polskim tekstem.

O ile śpiewając Bogurodzicę modlono się do Matki Boskiej, o tyle tutaj adresatem pochwalnego wiersza stał się św. Stanisław – patron Polski, który „wiodąc swój żywot we cności, / wytrwał w swej sprawiedliwości”. Zalety i sprawiedliwość „dostojnego Stanisława” chwalono na trzy głosy. Pięknej melodii głosu najwyższego towarzyszą dwa głosy niższe, nazwane w rękopisie: „contratenor” i „tenor”. Są one znacznie ruchliwsze i mniej wokalne, stąd też można je wykonywać na instrumentach. Utwór jest niedługi i wydaje się dość prosty, jednak pojawiają się w nim krótkie imitacje głosów, świadczące o nietuzinkowych umiejętnościach nieznanego nam niestety twórcy. Co więcej, widać w nim wyraźne wpływy szkoły burgundzkiej, podobnie jak w Magnificat Mikołaja Radomskiego. Przypuszcza się, że Chwała Tobie gospodzinie powstała w połowie XV wieku. Pomimo swych walorów nigdy nie zyskała choćby ułamka tej popularności, jaka przypadła starszej i dostojnej Bogurodzicy.

 

dr Paweł Gancarczyk

 

Fot. Stanisław Samostrzelnik, „św. Stanisław”, Wikimedia Commons, PD

 

drukuj pdf

zobacz również:

Carl Orff | Carmina Burana +dodaj do schowka
Kanon

Jedno z najpopularniejszych masowych widowisk muzycznych

Stabat Mater Dolorosa – sekwencja +dodaj do schowka
Kanon

Jedna z najpopularniejszych melodii chorałowych

Ave Regina caelorum - antyfona +dodaj do schowka
Kanon

Powstanie tego utworu skrywają mroki dziejów

Johann Sebastian Bach | II Suita orkiestrowa h-moll BWV 1067 +dodaj do schowka
Kanon

W tej kompozycji kryją się tańce dworskie: sarabanda, bourrée, minuet i... polonez